Ngữ văn lớp 12

Phân tích tình huống truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích tình huống truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài:

– giới thiệu tác giả: Nguyễn Minh Châu một trong những cây bút tinh anh tiên phong của thời đại mới,

– giới thiệu tác phẩm: truyện ngắn chiếc thuyền ngoài xa mang đậm phong cách tự sự triết lí của ông với ngôn ngữ dung dị đời thường, truyện kể lại chuyến đi thực tế của một nghệ sĩ và những gì chiêm nghiệm sâu sắc của ông về cuộc đời

– dẫn dắt vấn đề nghị luận: nổi bật lên tình huống truyện đặc sắc, mang lại nhiều ấn tượng suy ngẫm trong lòng bạn đọc

2. Thân bài:

a. Phùng 1 nghệ sĩ về 1 vùng biển bắt gặp hình ảnh 1 chiếc thuyền lưới vó ngoài khơi xa

– khám phá 1: khi chiếc thuyền vẫn ở ngoài khơi xa

+ 1 cảnh đắt trời cho

+ như một bức tranh mực tàu của danh họa thời cổ

+ 1 v ẻ đẹp toàn bích

=> cảm xúc Phùng: bối rối và trái tim như bị bóp thắt

b: Khám phá 2: Khi chiếc thuyền đi vào bờ

+  trên chiếc thuyền rách nát có một gia đình bất hạnh nghèo đói, người chồng hung dữ, thô kệch, người vợ nhếch nhác, mệt mỏi cam chịu

+ người chồng đánh vợ rất dã man, thô bạo còn người vợ nhẫn nhục

=> cảm xúc Phùng vô cùng kinh ngạc, há hốc mồm định xông vào can thiệp

=> đằng sau bức tranh tuyệt mĩ cũng còn là những cảnh đen tối, bất hạnh

c: Gặp người đàn bà ở tòa án huyện

– mục đích cuộc gặp: tìm cách giúp người đàn bà thoát khỏi cuộc sống bất hạnh, bắt người đàn bà bỏ chồng, chấp nhận sự giúp đỡ, chị ta van xin không bỏ và giải thích lí do

=> Phùng và đẩu trở nên bất ngờ ngạc nhiên rồi xót xa

d: Nhận thức về bộ lịch năm ấy

=> nghệ thuật không được xa rời thực tế mà luôn lấy cuộc đời hiện thực làm gốc nói lên những điều ẩn dấu. Người nghệ sĩ phải nhìn cuộc sống ghi lại bằng nhiều chiều, nhiều khía cạnh khác nhau.

* Nghệ thuật:

– khắc họa nhân vật

– tạo cốt truyện

– sử dụng ngôn ngữ rất linh hoạt

– sáng tạo

3. Kết bài

Khẳng định lại vấn đề cần nghị luận, nêu suy nghĩ bản thân.

Phân tích tình huống truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa

Bài làm tham khảo

Nguyễn Minh Châu được mệnh danh là cây bút tiên phong, mở đầu trong thời buổi hiện đại. Những tác phẩm của ông đã bước ra khỏi những ngợi ca về phẩm chất anh hùng thời đại, trở lại với đời thường cùng những khám phá hết sức độc đáo. Một trong số đó là tác phẩm chiếc thuyền ngoài xa, với những tình huống độc đáo, đã mở ra cho bạn đọc nhiều suy ngẫm về sự đời, tình người trong cuộc sống.

Hơn ai hết, Nguyễn Minh Châu là một trong những nhà văn có tâm, trách nhiệm với nghề nghiệp. Cuộc sống đời thường vẫn còn nhiều những bất công, những mặt trái không thể diễn xuôi một chiều, vì thế, ông đã lặn sâu ngòi bút, tìm cho mình đích đến cũng như là một cách tìm hiểu khám phá mới về cuộc sống con người.

Không còn như Nguyệt, như Lãm, dù thời thế có đổi thay, những bom đạn chiến tranh cũng không để làm đứt nổi “sợi chỉ xanh óng ánh” tấm lòng chung thủy son sắt của một cô gái. Thì trong thời đại ngày nay, cuộc sống không còn những mặt tích cực hoàn toàn, phía sau những ánh hào quang, những đạo đức còn là những mặt tối mà không thể không phản ánh cho người đọc tự nhận thức.

Loading...

Tình huống đầu tiên bắt đầu từ việc Phùng – một người nghệ sĩ cũng từng là một người lính, quay trở lại nơi chiến trường năm xưa để chụp lại một bức ảnh để trong bộ lịch cũ. Lần đầu tiên, bằng cái tâm của người nghệ sĩ, anh đã bắt gặp được một hình ảnh tuyệt đẹp, mà được ví như “bức tranh mực tàu của danh họa thời cổ” hình ảnh đẹp ấy khắc sâu vào trong tâm trí anh cũng như người đọc, mở ra như một chân trời mới mà phía sau nó Phùng vẫn coi “cái đẹp chính là đạo đức”, ngỡ tưởng mọi thứ như vậy thật sự đã rất hoàn hảo rồi, mọi thứ không còn gì có thể chối từ, bức ảnh Phùng chụp như vậy có thể coi là hoàn thành xuất sắc, nhưng hóa ra lại không, một tình huống nhận thức mở ra lại đối lập hoàn toàn đến mức cùng cực mà không ai có thể ngờ tới hơn.

Phía sau của thứ gọi là “cái đẹp chính là đạo đức” thứ mà khiến Phùng trái tim như bị bóp thắt lại và cảm thấy bồi hồi làm sao, thì lại là cảnh tượng của một gia đình hàng chài, hình ảnh người vợ với khuân mặt chẳng chịt những nốt rỗ, và hình ảnh người chồng với cái thắt lưng của lính ngụy cứ rít lên mà đánh đập vào người vợ khốn khổ, vừa đánh hắn vừa rít lên: “mày chết đi cho ông nhờ ,chúng mày chết hết đi cho ông nhờ” hành động và cảnh tượng ngỡ ngàng ấy như khiến Phùng đứng tim lại, không khỏi ngỡ ngàng, kinh ngạc, anh định xông tới để can thiệp, nào ngờ nối tiếp sau là hình ảnh một chú bé, lao như tên bắt, đánh cha. Hình ảnh hoang dại cứ tiếp diễn, chồng thì đánh vợ, vợ thì chịu nhục không kêu lên một lời, con thì lao tới đánh cha… mọi thứ cứ liên tiếp nối nhau ra như thể một tấn bi kịch chết người. Cái đẹp, cái đạo đức lúc này như hoàn toàn biến mất.

Hóa ra, cuộc sống vốn rất phức tạp, Nguyễn Minh Châu đã rất thành công khi tạo ra tình huống nhận thức đầu tiên, để nói tới người đọc, cũng như muôn triệu nhà văn rằng cuộc sống này đa dạng nhiều chiều làm sao, nghệ sĩ phải có trách nhiệm tìm kiếm cái đẹp, không chỉ ở bên ngoài mà quan trọng là cái đẹp đi sâu khám phá ở bên trong. Và muốn thế thì phải thâm nhập vào đời sống không được đứng từ xa để ngắm nhìn phản ánh chúng.

Tình huống tiếp sau mở ra lại tiếp tục là muôn vàn sự éo le hơn nữa. Là những ngạc nhiên đã chất chồng thành một sự khó hiểu lớn. Khi ở tòa án huyện, gặp người đàn bà hàng chài, nhưng ngờ đâu chị ta lại van xin không bỏ chồng, chị  ta nói: “quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó” câu nói này khiến cả một vị tránh án của tòa án và một người nghệ sĩ đều cảm thấy quá đỗi “buồn cười” và ngạc nhiên làm sao. Chị ta nói: “lòng các chú tốt nhưng các chú đâu phải người làm ăn..cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc…” vậy đó, hóa ra, cuộc sống này không hề giản đơn đến như vậy, dù cho chị ta gặp nhiều éo le, bất hạnh, nhưng vì cuộc sống, vì các con, vì những thứ còn quan trọng hơn những đòn roi, vì thế mà chị ta hi sinh, chị  ta chấp nhận lấy những thứ man rợ để đổi lại là những hạnh phúc dù nhỏ nhoi như chỉ được nhìn thấy đàn con được ăn no. Người đàn bà có vẻ bề ngoài bị xem là xấu xí thô kệch nhưng đằng sau lại ẩn chứa một trái tim của người phụ nữ nhân từ, vị tha, hi sinh và sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời nhường nào.

Ấn tượng với mỗi chúng ta đến cuối là hình ảnh người đàn bà hàng chài được miêu tả như thể có thể bước ra từ phía sau bức tranh. Đó cũng chính như lời nhắc nhở của Nguyễn Minh Châu rằng cuộc đời này, cuộc sống này mới là nơi đi về chính gốc của văn học, văn học nghệ thuật phản ánh không được phép xa rời cuộc sống, ra rời hiện thực khách quan. Phải nhìn mọi thức bằng con mắt đa diện, nhiều chiều.

Chiếc thuyền ngoài xa là một tác phẩm thành công của ông, đánh dấu một trong những sự thay đổi của Nguyễn Minh Châu tìm ra hướng đi đúng đắn cho một nền văn học đang chuyển mình thay đổi. Cũng qua đó để lại nhiều ấn tượng trong lòng bạn đọc, bằng cách khắc họa tình huống truyện độc đáo, ngôn từ phong phú, nghệ thuật kể truyện hấp  dẫn, đã gây được những ấn tượng sâu sắc với người đọc.

Cảm ơn Nguyễn Minh Châu đã tìm ra con đường, chân lí của nghệ thuật hiện đại. Cuộc sống đa sự, con người đa đoan, và văn học chân chính mãi vì con người, vì cuộc sống này mà phản ánh, mà giúp nó thay đổi, trở nên hoàn thiện, xứng đáng và tốt đẹp hơn.

Nguyễn Bích Ngọc

Lớp 12A1 – Trường THPT thị xã Nghĩa Lộ, Yên Bái

Đánh giá bài viết