Ngữ văn lớp 11

Phân tích nghệ thuật châm biếm trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng (dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích nghệ thuật châm biếm trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng (dàn ý và bài làm chi tiết)

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài:

– Dẫn dắt giới thiệu tác giả, tác phẩm: sáng tác của Vũ Trọng Phụng toát lên niềm căm phẫn với xã hội đen tối, thối nát đương thời còn cái sắc sảo trong ngòi bút của ông là ở nghệ thuật châm biếm

– Nêu vấn đề: nghệ thuật châm biếm trong truyện ngắn “Hạnh phúc của một tang gia”

– Đánh giá chung

2. Thân bài:

* Nhan đề:

  – Nhà có tang mà lại hạnh phúc đúng là đi ngược với lẽ đời. Nghe có vẻ vô lí nhưng đặt trong hoàn cảnh của truyện thì lại vô cùng hợp lí

* Thành viên trong gia đình cụ cố Hồng:

– Ông Phán mọc sừng:

+ Được cụ cố nói nhỏ vào tai rằng sẽ chia cho con gái và rể thêm vài nghìn đồng => khấp khởi vui mừng trong lòng

+ Không ngờ được  chiếc sừng của mình lại có giá trị đến như

+ Muốn gặp ngay Xuân để trả nốt cho hắn năm đồng. 

– Cụ cố Hồng

+ Mơ màng đến việc được mặc "đồ xô gai, lụ khụ chống gậy,  vừa ho khạc vừa mếu khóc" để người ngoài nhìn vào mà bình phẩm "Con giai nhớn đã già đến thế kia kìa

=> Đây là hiện thân của loại người háo danh, sống với đạo đức giả. 

– Ông Văn Minh:

+  Nôn nóng mời luật sư đến chứng kiến cái chết của ông nội để chúc thư kia sẽ vào thời kì thực hành

+ Vẻ mặt bối rối vì không biết xử trí với Xuân tóc đỏ như thế nào bởi nó mắc hai cái tội nhỏ một cái ơn to

=> Là một kẻ hám tiền tài. 

– Bà Văn Minh và ông Typn: có dịp để lăng xê những mốt tang phục táo bạo nhất, có thể làm cho những ai đang đau đớn vì phải chết cũng được hưởng chút ít hạnh phúc của cuộc đời. 

– Cô Tuyết

+ Buồn vì không thấy Xuân tóc đỏ đến

+ Diện trên mình bộ y phục ngây thơ để cho thiên hạ biết mình chưa đánh mất cả chữ trinh. 

– Cậu Tú Tân:

+ Có cơ hội dùng đến chiếc máy ảnh

+ Trổ tài chụp ảnh. 

* Những ngoài xã hội:

– Hai viên cảnh sát Min Đơ và Min Toa đang thất nghiệp thì "sung sướng cực điểm" vì có việc làm.

– Bạn thân của cụ cố Hồng:

+ Khoe các kiểu huân chương: Bắc Đẩu bội tinh, Long bội tinh, Cao Mên bội tinh,…

+ Khoe các kiểu râu ria: hoặc dài hoặc ngắn, đen hoặc hung hung, lún phún hay rầm rậm,…

+ Không xúc động khi nghe tiếng kêu Xuân nữ mà lại xúc động khi nhìn thấy vẻ đẹp hình thể của cô Tuyết

=> khoe khoang, phô trương, dâm ô, háo sắc.

* Đám ma :

– Được tổ chức với quy mô rất to, to chưa từng thấy nhưng lại vô cùng hỗn độn theo cả lối Ta, Tàu, Tây

+ Có đủ cả kiệu bắt cống, lợn quay đi lọng, vòng hoa, vài trăm câu đối cùng âm thanh rộn rã của lốc bốc xoảng và bu dích.

+ Có đến vài ba trăm người đi đưa

+ Cậu Tú Tân thì chỉ huy những tài tử chụp ảnh. 

Xem thêm:  Cảm xúc của em về ngôi trường thân yêu

– Sự xuất hiện của Xuân tóc đỏ đã đẩy sự lố lăng, dị đời của đám ma lên đến đỉnh điểm.

– Đám ma làm huyên náo những nơi mà nó đi qua.

– Trong đám đông đi đưa, cùng tiếng kèn Ta, kèn Tây, kèn Tau là những bộ mặt cố tỏ ra nghiêm chỉnh của những người đi đưa đám nhưng thực chất đây cũng là cái dịp để cho họ kể với nhau về đủ thứ chuyện trên đời

* Cảnh hạ huyệt

– Cậu Tú Tân bắt mọi người "hoặc chống gậy, hoặc gục đầu, hoặc cong lưng, hoặc lau mắt như thế này, như thế nọ…" để cho cậu ta chụp

– Đám bạn của cậu nhảy rầm rộ lên các ngôi mả mà chụp

– Cụ cố Hồng thì ho khạc, khóc mếu rồi ngất đi

– Ông Phán mọc sừng:

+ Khóc "Hứt! Hứt!…"

+ Oặt người ra làm như vẻ sắp ngất đi

+ Dúi cho Xuân tờ giấy bạc năm đồng gấp làm bốn. 

* Nghệ thuật châm biếm:

– Giọng kể khách quan, dửng dưng cùng những lời bình chua chát, sâu cay

– Cách gọi tên các nhân vật trong truyện cũng là nghệ thuật châm biếm mà tác giả đã khéo léo sử dụng đến

3. Kết bài:

– Khái quát lại vấn đề

– Phát biểu cảm xúc cá nhân

phan tich hanh phuc cua mot tang gia - Phân tích nghệ thuật châm biếm trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng (dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích nghệ thuật châm biếm trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia

Bài làm tham khảo

Người ta nói sáng tác của Vũ Trọng Phụng toát lên niềm căm phẫn với xã hội đen tối, thối nát đương thời còn cái sắc sảo trong ngòi bút của ông là ở nghệ thuật châm biếm và "Số đỏ"  là một tác phẩm như vậy. Mỗi chương mỗi đoạn trong đó như một màn hài kịch trọn vẹn và thâm sâu. Tiêu biểu trong số đó là trích đoạn "Hạnh phúc của một tang gia" xoay quanh cái chết của cụ cố tổ. Hãy tìm hiểu để biết được tài năng châm biếm, đả kích của Vũ Trọng Phụng như thế nào! 

Tính chất châm biếm được thể hiện ngay ở phần nhan đề. Nhà có tang mà lại hạnh phúc đúng là đi ngược với lẽ đời. Nghe có vẻ vô lí nhưng đặt trong hoàn cảnh của truyện thì lại vô cùng hợp lí. Sau nhan đề đầy hấp dẫn Vũ Trọng Phụng đã lần lượt vạch rõ bộ mặt lố bịch của từng người từng người một của tầng lớp thượng lưu trong cái xã hội nửa Tây nửa ta. 

Truyện bắt đầu với cái chết của cụ cố Tổ. Cái chết của cụ cố đối với đám con cháu trong nhà có lẽ là một tin mừng mà bọn chúng chờ đợi bấy lâu nay. Chúng vui đến mức: "Cái chết kia đã làm cho nhiều người sung sướng lắm" hay "tang gia ai cũng vui vẻ cả" rồi ai nấy đều thoả mãn với niềm vui chung được chia gia tài cùng những tư tưởng cá nhân. 

Người khấp khởi vui mừng trong lòng đầu tiên là ông Phán mọc sừng bởi lẽ ông đã được cụ cố nói nhỏ vào tai rằng sẽ chia cho con gái và rể thêm vài nghìn đồng. Thế là ông không ngờ được  chiếc sừng của mình lại có giá trị đến như vậy lại còn hí hửng muốn gặp ngay Xuân để trả nốt cho hắn năm đồng. 

Xem thêm:  Từ các văn bản Mẹ tôi, Những câu hát về tỉnh cảm gia đình, Bạn đến chơi nhà trong sách Ngữ văn 7, tập một, hãy phát biểu những suy nghĩ và tình cảm của em về hạnh phúc được sống giữa tình yêu của mọi người

Về phía cụ cố Hồng – người con trai cả trong gia đình lại vui mừng vì một lí do hoàn toàn khác. Hóa ra cụ ta mơ màng đến việc được mặc "đồ xô gai, lụ khụ chống gậy,  vừa ho khạc vừa mếu khóc" để người ngoài nhìn vào mà bình phẩm "Con giai nhớn đã già đến thế kia kìa". Người ta sống ở đời chỉ mong mình trẻ mãi, luôn khỏe mạnh ấy vậy mà cụ cố Hồng lại có khuynh hướng đi ngược lại. Đây là hiện thân của loại người háo danh, sống với đạo đức giả. 

Còn cháu nội là ông Văn Minh chỉ nôn nóng mời luật sư đến chứng kiến cái chết của ông nội để chúc thư kia sẽ vào thời kì thực hành. Bên cạnh đó là vẻ mặt bối rối vì không biết xử trí với Xuân tóc đỏ như thế nào bởi nó mắc hai cái tội nhỏ một cái ơn to.  Suy cho cùng cũng chỉ là một kẻ hám tiền tài. 

Phần về bà Văn Minh và ông Typn lại có dịp để lăng xê những mốt tang phục táo bạo nhất, có thể làm cho những ai đang đau đớn vì phải chết cũng được hưởng chút ít hạnh phúc của cuộc đời. 

Cô Tuyết thì cũng buồn đấy nhưng không phải buồn vì cụ cố mất mà vì không thấy Xuân tóc đỏ đến. Cô Tuyết diện trên mình bộ y phục ngây thơ để cho thiên hạ biết mình chưa đánh mất cả chữ trinh. 

Cậu Tú Tân thì có cơ hội dùng đến chiếc máy ảnh và trổ tài chụp ảnh. 

Niềm vui không chỉ dừng lại ở các thành viên trong gia đình mà nó còn được lan toả đến nhiều người ở xã hội ngoài kia. Mỗi người một vẻ, hai viên cảnh sát Min Đơ và Min Toa đang thất nghiệp thì "sung sướng cực điểm" vì có việc làm. Bạn thân của cụ cố Hồng được dịp khoe các kiểu huân chương: Bắc Đẩu bội tinh, Long bội tinh, Cao Mên bội tinh,… ;các kiểu râu ria: hoặc dài hoặc ngắn, đen hoặc hung hung, lún phún hay rầm rậm,…; không xúc động khi nghe tiếng kêu Xuân nữ mà lại xúc động khi nhìn thấy vẻ đẹp hình thể của cô Tuyết. Không những có tính khoe khoang, phô trương mà còn dâm ô, háo sắc.

Miêu tả niềm vui của các thành viên trong và ngoài gia đình tác giả đã đả kích xã hội thượng lưu ở Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Tiếng cười ở đây gợi lên một cách rất đỗi tự nhiên.

Đám ma cũng được tổ chức với quy mô rất to, to chưa từng thấy nhưng lại vô cùng hỗn độn theo cả lối Ta, Tàu, Tây. Có đủ cả kiệu bắt cống, lợn quay đi lọng, vòng hoa, vài trăm câu đối cùng âm thanh rộn rã của lốc bốc xoảng và bu dích. Có đến vài ba trăm người đi đưa, cậu Tú Tân thì chỉ huy những tài tử chụp ảnh. 

Sự xuất hiện của Xuân tóc đỏ đã đẩy sự lố lăng, dị đời của đám ma lên đến đỉnh điểm. Trước sự chú ý của mấy trăm con mắt hắn xuất hiện cùng hai vòng hoa cùng sau chiếc xe trên có sư chua Bà Banh… Cùng lúc đó cậu Tú Tân vội chạy lên bấm máy ảnh lách tách, cụ bà thì vui sướng khi hắn đến còn cô Tuyết liếc mắt đưa tình để tỏ ý cảm ơn. Phải chăng cô gia đình ấy đã vui lại còn vui hơn còn xã hội thì chú ý gia đình ấy hơn?  

Xem thêm:  Bức tranh hiện thực nơi phố huyện nghèo lúc chiêu tối được Thạch Lam thể hiện trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ" và phát biểu cảm nhận của mình

Đám ma làm huyên náo những nơi mà nó đi qua. Cụ cố Hồng chắc rằng đang cảm thấy hài lòng khi được mọi người khen đám ma to. Trong đám đông đi đưa, cùng tiếng kèn Ta, kèn Tây, kèn Tau là những bộ mặt cố tỏ ra nghiêm chỉnh của những người đi đưa đám nhưng thực chất đây cũng là cái dịp để cho họ kể với nhau về đủ thứ chuyện trên đời. Giai thanh gái lịch thì có cơ hội hiếm thấy để họ chim nhau, cười tình với nhau,… bằng cái vẻ mặt buồn rầu rĩ. Tất cả như chứng tỏ họ hoàn toàn dửng dưng trước cái chết của cụ tổ, ai cũng vui vẻ cho một cơ hội tốt để gặp gỡ, bàn chuyện. 

Dường như trong cái xã hội ấy đã hoàn toàn vắng bóng tình người, họ chỉ đến với nhau bằng ánh hào quang chói lọi của đồng tiền, của tiếng tăm hay danh vọng. 

Các tình tiết trong cảnh hạ càng làm rõ hơn ngòi bút mỉa mai, châm biếm. Nhà văn đã chọn lấy một vài nhân vật điển hình để nói. Cậu Tú Tân bắt mọi người "hoặc chống gậy, hoặc gục đầu, hoặc cong lưng, hoặc lau mắt như thế này, như thế nọ…" để cho cậu ta chụp còn đám bạn của cậu nhảy rầm rộ lên các ngôi mả mà chụp. Đám ma mà chẳng khác gì cuộc thi của các nhiếp ảnh gia dởm. Cụ cố Hồng thì ho khạc, khóc mếu rồi ngất đi. Có thể xem ông ta như một diễn viên, một nhà soạn kịch và là nhà biên kịch cho một vở kịch đầy lố lăng. Ông Phán mọc sừng khóc "Hứt! Hứt!…", oặt người ra làm như vẻ sắp ngất đi thế mà khi có cơ hội thì vẫn còn nhanh tay dúi cho Xuân tờ giấy bạc năm đồng gấp làm bốn. 

Giọng kể khách quan, dửng dưng cùng những lời bình chua chát, sâu cay tác giả đã trực tiếp bày tỏ thái độ coi thường, sự mỉa mai, giễu cợt với tầng lớp thượng lưu háo danh háo của, luôn cố lấy cái vẻ bề ngoài mỹ lệ để che đi cái thối nát bên trong. Bên cạnh đó cách gọi tên các nhân vật trong truyện cũng là nghệ thuật châm biếm mà tác giả đã khéo léo sử dụng đến.

Đó là một đám ma gương mẫu, to tát khiến cho tang gia tự hào có đủ tất cả mọi nghi thức nhưng chỉ thiếu một thứ duy nhất là lòng tiếc thương, tình người với người đã chết. Thông qua việc miêu tả đám tang với ngồi bệt châm biếm Vũ Trọng Phụng đã phơi bày tất cả sự bịp bợm, giả dối của xã hội thượng lưu ở Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. 

Lê Thị Thư

Lớp 11A2 – Trường THPT Thái Ninh, Thái Thụy, Thái Bình