Ngữ văn lớp 11

Phân tích hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến qua hai bài thơ Bánh trôi nước và Tự tình 2 của Hồ Xuân Hương (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến qua hai bài thơ Bánh trôi nước và Tự tình 2 của Hồ Xuân Hương (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Dàn ý chi tiết

A. Mở bài 

 –  giới thiệu tác giả tác phẩm

 – nêu vấn đề cần nghị luận

 – đánh giá nhận xét ban đầu

B. Thân bài 

* Trong xã hội phong kiến xưa họ là những người có nhan sắc và tự ý thức được về vẻ đẹp của mình

– vẻ đẹp được ví như chiếc bánh trôi nước – một vẻ đẹp tròn đầy với làn da trắng trẻo

– vẻ đẹp của một tâm hồn trong trắng phúc hậu và sự thuần khiết.

* Là những con người bất hạnh kiếp sống lênh đênh phó mặc cuộc đời mình cho số phận

– thành ngữ "bảy nổi ba chìm" một cách tài tình và tinh tế Hồ Xuân Hương đã gợi tả về số phận hẩm hiu của người phụ nữ. Đó là những cuộc đời bất hạnh bị những định kiến của xã hội chèn ép khiến cho cuộc đời phải lênh đênh trôi nổi giữa dòng đời ngang trái

– hình ảnh của con người đang đối diện với chính mình trong những suy tư trăn trở mà xen vào đó lại là tiếng trống báo chuyển canh cứ dồn dập hối thúc gấp gáp dồn vang trong lòng người

– hình ảnh của con người đang đối diện với chính mình trong những suy tư trăn trở mà xen vào đó lại là tiếng trống báo chuyển canh cứ dồn dập hối thúc gấp gáp dồn vang trong lòng người

– Con người ấy như đang chới với giữa một thế giới mênh mông và cảm thấy bất lực trước nỗi cô đơn của chính mình.

C. Kết bài 

 – khái quát lại vấn đề

 – nêu cảm nhận cá nhân

Phân tích hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến qua hai bài thơ Bánh trôi nước và Tự tình 2

Bài làm mẫu

Từ xa xưa đến nay hình ảnh người phụ nữ vẫn luôn là nguồn cảm hứng dạt dào cho các văn nghệ sĩ. Viết về họ mỗi người có một cách nhìn nhận diễn đạt riêng nhưng đều xoáy sâu vào vẻ đẹp và cuộc đời người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa. Tuy nhiên để viết hay viết đúng và viết được một cách chân thực nhất thì ít nhiều bản thân cũng đã từng trải thì mới có được những vần thơ sắc bén cùng mạch cảm xúc đong đầy. Và có lẽ Hồ Xuân Hương là một trong số đó. Mỗi bài thơ mỗi sáng tác của bà lại là một tiếng kêu đến xé lòng về thân phận người phụ nữ đương thời bởi bà hiểu được tất cả những nỗi đau đớn mà người phụ nữ phải cam chịu. Bà chỉ với hai bài thơ "Bánh trôi nước" và "Tự tình II" Hồ Xuân Hương đã tái hiện lại một cách trọn vẹn nhất về hình ảnh người phụ nữ Việt Nam thời xưa: Họ là những người xinh đẹp nhưng cuộc đời bất hạnh tình duyên thì trắc trở.

Xã hội phong kiến thối nát mục ruỗng cùng với muôn vàn những suy nghĩ cổ tục lạc hậu những quan niệm khắt khe "Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô", người phụ nữ vốn chẳng có bất kỳ vị trí chỗ đứng nào trong xã hội cuộc đời họ phải trải qua không biết bao nhiêu là sóng gió khó khăn.

Trong xã hội xưa người phụ nữ vẫn luôn nhận thức được vẻ đẹp của mình:

"Thân em vừa trắng lại vừa tròn"

Đó là vẻ đẹp được ví như chiếc bánh trôi nước – một vẻ đẹp tròn đầy với làn da trắng trẻo. Khi mượn hình ảnh chiếc bánh trôi nước để tí hon Mùa Xuân Hương không chỉ đơn giản là muốn nói đến vẻ đẹp hình thức bên ngoài mà đó còn là vẻ đẹp của một tâm hồn trong trắng phúc hậu và sự thuần khiết.

Với một vẻ đẹp như vậy Đáng lẽ ra họ phải được sống trong một cuộc sống đầy đủ sung sướng nhưng lễ giáo phong kiến đã chà đạp giày xéo lên cuộc đời họ:

"Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn"

Bằng việc sử dụng thành ngữ "bảy nổi ba chìm" một cách tài tình và tinh tế Hồ Xuân Hương đã gợi tả về số phận hẩm hiu của người phụ nữ. Đó là những cuộc đời bất hạnh bị những định kiến của xã hội chèn ép khiến cho cuộc đời phải lênh đênh trôi nổi giữa dòng đời ngang trái. Họ không làm chủ được cuộc đời mình mà chỉ biết phó mặc cho số phận cho dòng đời đưa đẩy bởi dù họ có làm gì đi chăng nữa thì cũng không thể thay đổi được gì. Và rồi xã hội ấy đã dồn người phụ nữ đến chân tường ngõ cụt của cuộc đời.

Trong cuộc đời bấp bênh trôi nổi ấy có lẽ nỗi đau mà người phụ nữ phải gánh chịu nhiều nhất chính là đường tình duyên không mấy là may mắn mà lại vô cùng đau đớn hơn cả khi số kiếp làm vợ lẽ:

"Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng

Chém cha cái kiếp lấy chồng chung

Sâu sắc hơn cả Hồ Xuân Hương cũng đã giải bài lòng mình:

"Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non"

Loading...

Trong cái im lặng tĩnh mịch của không gian lúc nửa đêm ta lại bắt gặp hình ảnh khác của người phụ nữ cùng góc tâm trạng sầu buồn não nề. Đó là hình ảnh của con người đang đối diện với chính mình trong những suy tư trăn trở mà xen vào đó lại là tiếng trống báo chuyển canh cứ dồn dập hối thúc gấp gáp dồn vang trong lòng người. Biện pháp nghệ thuật đảo ngữ cùng động từ trơ lại càng nhấn mạnh hơn tâm trạng buồn tủi chán chường cô đơn cùng bản lĩnh của Hồ Xuân Hương cũng như người phụ nữ lúc mấy giờ. sự khéo léo của tác giả là khi cho từ cái kết hợp với chữ hồng nhan càng góp phần tô đậm hơn hoàn cảnh éo le nhỏ bé của thân phận người phụ nữ trong không gian xã hội phong kiến rộng lớn nhưng đầy rẫy những bất công, ngang trái.

Nỗi buồn ấy họ chẳng biết tâm sự sẻ chia cùng ai để rồi:

"Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn"

Người phụ nữ cuối cùng đã tìm đến rượu để giải sầu. Em nhưng say lại tỉnh càng khiến cho con người thấm thía bao sự buồn đau. Người ta uống rượu là uống vào bao giọt đắng giọt cay của cuộc đời, bao hờn tủi, uống để quên nhưng sau cơn say men rượu phai dần khiến cho con người không quên được cảnh ngộ thực tại để rồi sầu lại thêm sầu. Mỗi một lần tỉnh lại là một lần nỗi đau duyên phận. Từ lại cho thấy đây không phải là lần đầu tiên mà nó đã là một vòng luẩn quẩn khiến cho con người rơi vào vòng bế tắc. Tuổi xuân đã trôi qua là duyên phận thì hẩm hiu, hạnh phúc chưa được trọn vẹn. Con người ấy như đang chới với giữa một thế giới mênh mông và cảm thấy bất lực trước nỗi cô đơn của chính mình.

Sự sống của đất trời vẫn tiếp diễn cũng như người phụ nữ thì vẫn bất hạnh phẩm hữu trong số phận trong đường tình duyên:

"Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con"

Sự chán ngán ngẩm được lột tả qua từ ngán. Khi kết hợp với từ xuân cùng điệp từ lại như một tiếng thở dài chấp nhận xót xa bởi mùa xuân qua rồi mùa xuân lại trở lại nhưng sự trở lại của mùa xuân đồng nghĩa với sự ra đi của tuổi xuân. Nghệ thuật tăng tiến nhấn mạnh vào sự nhỏ bé để làm nổi bật nghịch cảnh đầy éo le. Âm điệu của câu thơ như tiếng thở dài buông xuôi ẩn chứa sự buồn tủi tiếc nuối bởi chính nhà thơ cũng là người phụ nữ tài hoa nhưng lỡ làng duyên phận nên thấm thía hơn ai hết nỗi đắng cay bẽ bàng của cảnh làm lẽ. Mặc cho xã hội ấy xô đẩy vùi dập họ vẫn luôn giữ trọn nhân cách thanh cao:

"Mà em vẫn giữ tấm lòng son"

Tấm lòng son là hình ảnh tượng trưng cho phẩm chất thanh cao tấm lòng son sắt và thủy chung. Dù cho cuộc sống có như thế nào đi chăng nữa xã hội phong kiến có mất công ra sao thì những người phụ nữ ấy vẫn luôn giữ gìn phẩm giá và tâm hồn thanh khiết cùng tấm lòng thủy chung. hơn thế nữa ta còn bắt gặp hình ảnh của ý chí:

"Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn"

Ở đây ta lại bắt gặp sự trỗi dậy vươn lên của người phụ nữ. Rêu vốnlà một sự vật nhỏ bé mong manh mềm yếu nhưng lại trỗi dậy mạnh mẽ xiên ngang từng lớp đất để vươn lên. Bên cạnh đó còn là hình ảnh của đá. Đã như chĩa mũi nhọn lên trên đâm thủng bầu trời, như muốn xé toạc những gì đang kìm nén gò bó chúng. Thiên nhiên nhiệt ẩn chứa sự nổi loạn phá phách muốn được tự do vùng vẫy giữa đất trời muốn sống cuộc đời của con người phá bỏ mọi rào cản, khó khăn trước mắt để tự mình vươn lên để tồn tại. Biện pháp nghệ thuật tả cảnh ngụ tình mượn thiên nhiên để miêu tả tâm trạng con người được sử dụng một cách khéo léo và đạt hiệu quả. Người phụ nữ không hề cam chịu sự bó buộc của lễ giáo phong kiến mà như muốn phá tung đập tan những trói buộc đang đè lên thân phận họ.

Như vậy nếu trong "Bánh trôi nước" ta bắt gặp hình ảnh của người phụ nữ cam chịu, nhẫn nhục, phó mặc cuộc đời mình cho số phận như trong ca dao xưa thì khi đến với "Tự tình" của Hồ Xuân Hương lại là một người phụ nữ mang nặng chiều sâu về nỗi buồn của thân phận làm vợ lẽ vì sự chán ngán của tình duyên thầm yêu về hạnh phúc gia đình chưa trọn vẹn. Nhưng có thể thấy cái chung ở họ không chỉ là số phận bất hạnh do phải sống trong xã hội phong kiến nhiều bất công ngang trái mà đó còn là niềm khao khát yêu thương và được yêu thương là sự mong muốn có một cuộc sống ấm no hạnh phúc được vui vẻ và tự do.

Thực tế cuộc sống và thời thế thay đổi không thể làm mất đi những phẩm giá tuyệt vời của người phụ nữ Việt Nam. Họ vẫn giữ được cái tâm trong sáng, sự chịu thương chịu khó tấm lòng son sắt, thủy chung.

Suốt chặng đường dài của lịch sử, xã hội phong kiến đã xô đẩy, vùi dập người phụ nữ thấp cổ bé họng, cuộc đời họ chỉ như cái bánh trôi nước, hạt mưa sa hay tấm lụa đào. Họ đau nỗi đau về thân phận, về tình duyên, về hạnh phúc gia đình còn chưa trọn vẹn. Hiểu được điều này chính những con người của hôm nay và mai sau cần phải biết trân trọng hơn những người phụ nữ đã hi sinh cả cuộc đời mình vì chồng vì con vì sự nghiệp nước nhà. Qua đây em càng yêu hơn, trân kính hơn người mẹ vĩ đại của mình để rồi từ đó em sẽ cố gắng hơn nữa trong học tập để làm mẹ vui lòng.

Lê Thị Thư

Lớp 11A2 – Trường THPT Thái Ninh, Thái Thụy, Thái Bình

Phân tích hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến qua hai bài thơ Bánh trôi nước và Tự tình 2 của Hồ Xuân Hương (có dàn ý và bài làm chi tiết)
5 (100%) 1 đánh giá