Ngữ văn lớp 12

Phân tích bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

– tác  giả : Nguyễn Duy là một trong những nhà văn tiêu biểu của nền văn học Việt Nam, ông còn là người trước khi cầm bút đã là người “cầm súng” với tư cách là một chiến sĩ.

– tác phẩm: thể hiện mẩu kỉ niệm về người bà đã lùi xa về thời gian trong nỗi nhớ

2. Thân bài

a. Khổ 1:

+ song hành hai hình ảnh “tôi” và “bà” thể hiện nỗi niềm của tác giả

+ phép liệt kê “níu váy…Bình Lâm” “bắt chim sẻ…Phật” “trộm nhãn..Trần”

+ lời thơ mộc mạc, giản dị, hồn nhiên, thấm đượm nỗi nhớ trong kí ức

b. Khổ 2:

+ “bà” là hình ảnh ở đời thực

+ “Phật” là hình ảnh ở cõi hư

+ “thương lắm” gợi cảm giác thân thương, vương vấn quyến rũ

+ “bàn chân đất” “bóng cô hồng” “củ dong riềng luộc sượng” vừa thực vừa hư

c. Khổ 3:

+ cơ cực: thể hiện nỗi vất vả, tảo tần của bà

+ “tôi đâu biết” tác giả hồn nhiên, quá vô tư

+ thập thững: hình ảnh vừa mang chút buồn chút nhớ chút thương, gợi sự vất vả khó nhọc mệt mỏi của bà

d. Khổ 4 + khổ 5:

+ “tôi trong suốt…phật, thánh, thần” lời thơ tự sự

+ “bà t ôi đi bán trứng ở ga Lèn” hình ảnh bà hiện ra hiện hữu công việc hằng ngày của bà

e. Khổ 6:

+ dấu “…” giữa câu: thể hiện những bước quân hành quân những tháng năm dài

+ hình ảnh “nắm cỏ”: sự mất mát, hi sinh của bà, bà đã ra đi mãi mãi, để lại trong lòng tác giả nhớ thương và hoài niệm.

3. Kết bài:

– nêu suy nghĩ bản thân

Phân tích bài thơ Đò Lèn

Bài làm chi tiết

Nguyễn Duy viết bài thơ Đò Lèn vào tháng 9 năm 1983 và qua đó ông đã thể hiện tình cảm của mình dành cho người bà trong quá khứ. Nối tiếp những vần thơ của Nguyễn Duy, lần nữa ta lại thêm bồi hồi xúc động về kí ức kỉ niệm của mình năm nao.

Các dòng thơ trong bài nối tiếp tựa như một dọng trần thuật tâm tình, và qua đó tái hiện ra khung  cảnh cuộc sống của bà cùng cháu một cách sinh động thú vị và cũng không kém phần bùi ngùi xúc động sâu xa. Người cháu thủa bé lớn lên với bà từ nhỏ, là một chú bé hiếu động nghịch ngợm, con nhà nghèo hiện lên cùng người bà tảo tần đôn hậu hiền từ qua giọng thơ bình dị tâm tình khiến bạn đọc không khỏi ám ảnh day dứt khôn nguôi. Đến với bài thơ ta trước tiên ấy tượng với khổ thơ đầu tiên, hiện lên trong chúng ta như một miền kí ức, hoài niệm cùng tác giả. Nơi ấy gặp lại Nguyễn Duy với những tinh khôi, ngây thơ, khờ dại tuổi mới chớm lớn ngô nghê:

Xem thêm:  Phân tích tâm trạng của tác giả thể hiện trong bài thơ Tâm tư trong tù của Tố Hữu

 “Thủa nhỏ…cá

  điệu hát vân…cô đồng”

 Nguyễn Duy mồ côi cha mẹ từ nhỏ, sống trong sự đùm bọc yêu thương của người bà nên lời thơ chân thực mà xúc động như vậy. Hai khổ thơ đầu tác giả nhắc lại cho chúng ta những kỉ niệm của chú bé nhà nghèo.  Phép liệt kê ra những hình ảnh hành động như: “Níu váy bà qua chợ Bình Lâm” hay những hành động “bắt chim sẻ” ở vành tai tượng Phật hay tinh ranh hơn là trộm nhãn ở chùa Trần. Những kí ức vừa vui tươi vừa mang chút xót thương hiện lại thân thương biết bao. Hay đó còn là hình ảnh như “lên chơi đền cây Thị” và cũng là những lần đi chân không xem lễ ở đền Sông. Không chỉ hình ảnh mà còn hương vị cũng còn nguyên vẹn hệt như mới hôm qua “mùi huệ trắng” cùng “điệu hát văn” khiến tác giả bồi hồi mãi trong tâm tưởng. Những hương thơm ngát, những điệu hát khiến ta nhớ mãi trong kí ức, giờ đây nhiều khi nhớ lại trong tâm tưởng, đó chỉ còn đọng lại là những nhớ thương, cũng chính là những mất mát, những hi vọng, những nỗi niềm bảng lảng trong kí ức. Xen vào các hình ảnh lắng đọng nhiều cảm xúc, khiến bạn đọc cũng cảm thấy nghẹn ngào cảm xúc và những nỗi nhớ miên man, có ngọt ngào đấy mà cũng có những nỗi buồn man mác.

Loading...

Nhưng ngoài thế, cũng chính là hình ảnh đọng mãi trong lòng tác giả:

“Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế

Quán Cháo,….những đêm hàn”

Ngoài những gì vui vẻ ấy, cũng chính là hình ảnh bà tảo tần sớm hôm khắc ghi như mới ngày hôm qua ấy, hình ảnh bà được tác giả liệt kê lần lượt, càng chi tiết bao nhiêu càng gợi nhớ nhiều “mò cua” “xúc tép” hay “gánh chè hàng Ba Trại” cũng như hình ảnh đầy xót xa, đầy mệt mỏi, vất vả đến đau lòng người đọc “thập thững những đêm hàn” lạnh buốt. Hình ảnh bà hiện lên trong lòng nhà văn mới đẹp đẽ làm sao, hình ảnh bà sánh cùng những “tiên, Phật, thánh, thần” ấy, những năm đói, chỉ ăn dong riềng luộc sượng nhưng cũng nghe mãi “mùi huệ trắng” mùi “hương trầm” tỏa ra vẫn đủ sức mê hoặc thơm ngạt ngào. Bà dù trong khốn khó vẫn luôn đẹp đẽ như vậy đó, nhưng bà vẫn là bà thôi, khi kháng chiến cuộc sống khó khăn hơn, khi mà thánh phật rủ nhau chạy hết thì bà vẫn đứng vững, vẫn nuôi cháu tảo tần với hình ảnh thân thương “bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn” đó là nét vẽ thực và đậm tình yêu dành cho bà.

Xem thêm:  Nhà thơ Anh Ngọc có viết về bài thơ Tây Tiến như sau: Hay đến nỗi ta không khỏi ngạc nhiên mà nghĩ rằng... Anh (chị) hãy cắt nghĩa sự ngạc nhiên trên

Tác giả giờ đây đã sống trong hiện tại, nhưng quá khứ thì không thể quay trở lại được nữa, hình ảnh bà hiện lên, sống động bao nhiêu, cơ cực bao nhiêu thì càng thể hiện rõ tâm trạng, nỗi lòng tác giả buồn và nhớ mong bà bấy nhiêu lần. Dù cuộc sống những năm ấy có vất vả, nhưng bà vẫn không ngớt tình thương dành cho tác giả, nhiều những chi tiết đã được thể hiện sâu sắc qua bài viết qua đó thể hiện những cảm xúc, cung bậc nhớ mong, ta như được  dẫn dắt đi theo từng cung bậc đó, lâng lâng cảm xúc, nghẹn ngào xót xa như tác giả khi nhìn thấy hình ảnh bà tảo tần, mệt mỏi sớm hôm chịu gió mưa, lạnh lẽo. Những gì đẹp nhất cũng là những gì mang buồn, vì qua rồi khiến ta nhớ nhiều lắm, tác giả nhớ lại những hình ảnh gần gũi thân thuộc những hình ảnh đẹp gợi ấn tượng mạnh mẽ thu hút nhiều chú ý suy ngẫm, bà đã vượt qua bao khó khăn của cuộc đời để giúp cháu lớn khôn, nuôi nấng tác giả mà không ngại hi sinh, không ngại vất vả.

“Bom mỹ dội, nhà bà tôi bay mất
đền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiền

 bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn”

Và ta ấn tượng hơn cả và cũng thấm đượm những xúc cảm, những xúc động, đọng lại trong ta nhiều ám ảnh là khổ cuối cùng của bài thơ:

Xem thêm:  Bình giảng đoạn thơ sau đây trong Đất Nước (trích trường ca Mặt đường khát vọng) của Nguyễn Khoa Điềm: Trong anh và em hôm nay... Làm nên Đất Nước muôn đời

Tôi đi lính…quê ngoại
dòng sông xưa vân bên lở bên bồi

bà chỉ còn là một nắm cỏ thôi!

 Đoạn cuối chính là hình ảnh Nguyễn Duy, hình ảnh người cháu quay trở lại. Thời gian ấy cháu đã đi những năm kháng chiến, dấu “…” giữa câu như thể hiện những bước hành quân qua tháng năm vất vả lặn lội, quê hương được thanh bình, nhưng bà cũng đã đi xa. “bà chỉ còn là một nắm cỏ thôi” khiến ta thấy mang đậm ý vị triết lí cũng như thời gian vũ trụ bao la mà kiếp người thực hữu hạn. Vẫn biết sinh lão bệnh tử, mọi thứ đến là quy luật bất biến của tạo vật tạo hóa, và cũng vì thế mà người cháu đột ngột nhận ra, cũng càng thêm xót xa, tự trách bản thân mình đã thiếu quan tâm, thiếu thương bà nhiều nhiều hơn nữa. Câu thơ mang chút tự vấn tự trách, gợi lòng bạn đọc những ám ảnh, những thương cảm, cũng như thêm yêu bài thơ hơn. Những lời xám hối tiếc nuối cũng không thể níu kéo trôi chảy của thời gian, qua đó cũng thể hiện sâu sắc trong tâm hồn tác giả, ông như đang tiếc nuối quãng thời gian đã qua, qua đó ta cũng thấy tình cảm bà cháu ngọt ngào ấm áp, dâng lên trong ta một tình thương không thể nói ra bằng lời!

 Đọc thơ Nguyễn Duy ta thấy thân thương quá, lời thơ tâm tình như kể lại nỗi lòng mình, tự sự nghe da diết như mong tha thiết quá. Khiến mãi ám ảnh trong lòng bạn đọc muôn thế hệ và cũng khơi gợi tình yêu thương xúc cảm trong lòng bạn đọc.

 Cảm ơn Nguyễn Duy, bài thơ của ông chắc chắn sẽ sống mãi trong lòng bạn đọc, bởi những ấn tượng về lời thơ dung dị đời thường, lại khiến ta dễ nhớ dễ đọc, cũng càng…khó quên vì nặng tình nghĩa, mang những ám ảnh không thể thốt bằng lời. Qua đó cũng là thông điệp gửi tới bạn đọc, hãy luôn quý trọng những người thân xung quanh mình, vì thời gian vô hạn mà lòng người lại luôn hữu hạn…

Nguyễn Bích Ngọc

Lớp 12A1 – Trường THPT thị xã Nghĩa Lộ, Yên Bái

Đánh giá bài viết

Từ khóa tìm kiếm:

  • dan y phan tich do len nguyen duy