Ngữ văn lớp 10

Phân tích bài thơ Cảm hoài của Đặng Dung (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích bài thơ Cảm hoài của Đặng Dung (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Đặng Dung là một nhân vật lịch sử từng tham gia chống quân Minh của vua thời hậu Trần.

Bài thơ ’’Cảm hoài’’ có lẽ được làm vào những ngày tháng cuối cùng của cuộc kháng chiến.

2. Thân bài

* Hai câu đề: Sự giãi bày nỗi lòng trước hoàn cảnh và thời cuộc:

‘’Thế sự du du nại lão hà

Vô cùng thiên  địa nhập hàm ca’’

(Việc thế lôi thôi tuổi tác này

Mênh mông trời đất hát và say)

Đó là hoàn cảnh của một vị tướng già,hoàn cảnh đầy bi kịch.

Việc đời đang diễn ra còn dài lắm mà ta thì đã già rồi.

Câu thơ vang lên như một lời than thở, nỗi băn khoăn vì lực bất tòng tâm.

* Hai câu thực: Thời và thế xưa nay luôn là nhân tố quyết định sự thành đạt ở mỗi người:

‘’Thời lại đồ điếu thành công dị

Vận khứ anh hùng ẩm hận đa’’

(Gặp thời đồ điếu thừa nên việc

Lỡ vận anh hùng luống nuốt cay)

Hai câu thơ là những kết luận được rút ra từ kinh nghiệm đầy máu và nước mắt(mượn chuyện Phàn Khái bán thịt chó,Hàn Tín câu cá,sau này giúp Cao Hán Tổ làm nên nghiệp lớn).

* Hai câu luận: Cho nên tâm trạng bi kịch nảy sinh cũng là điều đương nhiên và nhà thơ không giấu giếm,ông giãi bày nỗi đau về sự bất lực ấy:

‘’Trí chủ hữu hoài phù địa trục

Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà’’

(Giúp chúa những lăm giòng cốt đất

Rửa đòng không thể vén sông mây)

Hình ảnh’’Phù địa trục’’với mong muốn nâng đỡ giang sơn đang nghiêng ngả.

’’Rửa vũ khí’’dịch từ’’tẩy binh’’ với khát vọng chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình.

* Hai câu kết: Chí khí quật cường, tinh thần chiến đấu sục sôi nhiệt huyết:

‘’Quốc thù vị báo đầu tiên bạch

Kỉ độ long tuyền đái nguyệt ma’’

(Quốc thù chưa trả già sao vội

Dưới nguyệt mài gươm đã bấy chầy)

Người anh hùng tóc bạc mài gươm muốn’’quốc thù vị báo’’.

Bằng cách nói cách điệu hóa, bi tráng nhưng đầy khí phách.

Phân tích bài thơ Cảm hoài

Bài làm tham khảo

Đặng Dung là một nhân vật lịch sử từng tham gia chống quân Minh của vua thời hậu Trần.Ông đã từng giao chiến với quân Minh hàng trăm trận nhưng không nhụt chí.Đến năm 1414,ông bị giặc Minh bắt về Trung Quốc,ông nhảy xuống sông và tự vẫn. Bài thơ’’Cảm hoài’’có lẽ được làm vào những ngày tháng cuối cùng của cuộc kháng chiến, như một lời tổng kết về cả quá trình cầm quân đánh giặc của tác giả.

Sự giãi bày nỗi lòng trước hoàn cảnh và thời cuộc:

‘’Thế sự du du nại lão hà

Vô cùng thiên  địa nhập hàm ca’’

(Việc thế lôi thôi tuổi tác này

Mênh mông trời đất hát và say)

Loading...

Đó là hoàn cảnh của một vị tướng già,hoàn cảnh đầy bi kịch. Việc đời đang diễn ra còn dài lắm mà ta thì đã già rồi. Thời gian, cuộc sống là vô tận nhưng cuộc đời của con người lại thật ngắn ngủi. Nhà thơ đem cái hữu hạn đối lập với cái vô hạn làm nổi bật nỗi lòng của con người ham sống, ham đấu tranh nhưng đang bất lực về tuổi tác, vì tình thế nên phải đắm mình trong rượu và ca. Đằng sau những câu thơ ấy không chỉ là nỗi lòng băn khoăn, day dứt mà là nỗi cảm hoài về nhân thế. Bằng việc sử dụng câu hỏi tu từ, phép đối làm cho câu thơ vang lên như một lời than thở, nỗi băn khoăn vì lực bất tòng tâm.

Nguyên nhân của sự thất bại ở ngoài tài năng và sự nỗ lực của bản thân. Đặt hoàn cảnh của mình trước thời cuộc, nhà thơ suy nghĩ về thời và thế. Thời và thế xưa nay luôn là nhân tố quyết định sự thành đạt ở mỗi người:

‘’Thời lại đồ điếu thành công dị

Vận khứ anh hùng ẩm hận đa’’

(Gặp thời đồ điếu thừa nên việc

Lỡ vận anh hùng luống nuốt cay)

Hai câu thơ là những kết luận được rút ra từ kinh nghiệm đầy máu và nước mắt(mượn chuyện Phàn Khái bán thịt chó,Hàn Tín câu cá,sau này giúp Cao Hán Tổ làm nên nghiệp lớn).Tác giả như muốn nói tới thời thế’’Thời thế tạo nên anh hùng’’.Gặp thời, có thế thì người bình thường cũng làm nên nghiệp lớn. Mất thời, không thế thì dẫu người tài ba, anh hùng cũng nuốt hận mà thôi. Nguyễn Trãi từng tâm niệm anh hùng để hận mấy trăm đời khi viết về Hồ Qúy Ly. Nỗi hận của Hồ Qúy Ly là nỗi hận không có nhân hòa, còn nỗi hận của Đặng Dung là mối hận không có thiên thời. Còn người ấy không hề có một chút bi quan, bởi vì sao?Con người ấy đã đánh Đông dẹp Bắc, đương đầu với địch hàng năm trăm trận vẫn không nản lòng. Con người ấy đã bộc lộ tâm trạng bi tráng và ý chí quật cường.

Cho nên tâm trạng bi kịch nảy sinh cũng là điều đương nhiên và nhà thơ không giấu giếm,ông giãi bày nỗi đau về sự bất lực ấy:

‘’Trí chủ hữu hoài phù địa trục

Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà’’

(Giúp chúa những lăm giòng cốt đất

Rửa đòng không thể vén sông mây)

Hình ảnh’’Phù địa trục’’với mong muốn nâng đỡ giang sơn đang nghiêng ngả.’’Rửa vũ khí’’dịch từ’’tẩy binh’’ với khát vọng chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình. Tác giả mong muốn và những ý nguyện tốt đẹp:Muốn đem tài năng đức độ của mình giúp vua giữ nước nhưng Đặng Dung đã già rồi,ông không thể thực hiện được nữa. Bằng cách nói phóng đại, dùng hình ảnh to lớn, kì vĩ diễn tả khát vọng lớn lao, khí phách của người anh hùng không gặp thời mà vẫn sục sôi nhiệt huyết.

Chí khí quật cường, tinh thần chiến đấu sục sôi nhiệt huyết:

‘’Quốc thù vị báo đầu tiên bạch

Kỉ độ long tuyền đái nguyệt ma’’

(Quốc thù chưa trả già sao vội

Dưới nguyệt mài gươm đã bấy chầy)

Người anh hùng tóc bạc mài gươm muốn’’quốc thù vị báo’’.Bằng cách nói cách điệu hóa, bi tráng nhưng đầy khí phách. Mặc dù bất lực nhưng ý chí quật cường nuôi chí lớn cho đời sau. Câu thơ là điểm sáng của bài thơ, nó đem lại cho người đọc niềm tin ở con người trước mọi hoàn cảnh. Xu hướng của bài thơ tưởng chừng chỉ là sự bày tỏ nỗi đắng cay xuôi chiều của một tấm lòng yêu nước thiết tha, đã gắng hết ức mình để giành lại’’trời đất mênh mông’’ từ tay giặc nhưng đành nuốt hận vì việc lớn hỏng mất rồi.

Mặc dù thất bại trong trận đánh, nhưng nhà thơ không hề thua cuộc. Cho dù ra sao thì con người ấy cũng đã trọn đời dâng hiến cho đất nước, dân tộc. Dù tình thế khó khăn, dù tóc đã bạc nhưng vẫn nuối chí lớn cho đời sau, chí vẫn không sờn. Không chỉ là chân dung của người anh hùng mà còn góp phần quan trọng tạo nên hào khí Đông A.

Đỗ Anh Ngọc

Lớp 10A4 – Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn, Lai Châu

Đánh giá bài viết

Từ khóa tìm kiếm:

  • phân tích cảm hoài