Ngữ văn lớp 11

Phân tích 13 câu thơ đầu bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu (dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích 13 câu thơ đầu bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu (dàn ý và bài làm chi tiết)

Dàn ý chi tiết

 1. Mở bài:

– Dẫn dắt giới thiệu tác giả, tác phẩm: Cần phải gấp gáp, mau chóng hưởng thụ lạc thú của cuộc đời bởi lẽ đời người ngắn ngủi mà thời gian thì lại như dòng nước chảy xiết chính là mạch cảm xúc xuyên suốt bài thơ "Vội vàng" được sáng tác năm 1938

– Nêu vấn đề: ước muốn táo bạo cùng tâm trạng hân hoan chào đón nhưng rồi lại vội vàng và cuống quýt trước sự trôi chảy của thời gian

– Đánh giá chung

2. Thân bài:

* Bốn câu thơ đầu:

– Kết cấu hoàn toàn khác so với những câu còn lại

– Điệp ngữ "tôi muốn"

– Nắng và gió

+ là những hiện tượng của tự nhiên mà vốn dĩ con người không thể nào kiểm soát

+ "tắt đi", "buộc lại": hành động cản lại sự vận hành theo quy luật của vũ trụ, là sự đoạt quyền của tạo hóa

=>ước muốn giữ lại những gì tinh túy, đẹp đẽ nhất của cuộc đời này.

+ "Đừng nhạt mất", "đừng bay đi" : ước muốn lưu giữ cho những vẻ đẹp tinh tuý của cuộc đời không bị tàn phai

* 5 câu tiếp:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mật

……………………………………..

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi”

Biện pháp nghệ thuật : điệp từ, liệt kê, lặp cấu trúc

"này đây": được lặp lại trong năm câu thơ liên tiếp

 =>thiên nhiên mùa xuân đang trải dài trong khoảng không gian bao la, rộng lớn của đất trời vũ trụ mà hơn thế nữa nó còn góp phần lột tả cảm giác sung sướng tột độ của thi sĩ khi đối diện với cái đẹp của cuộc đời.

– Ong bướm đang say sưa đắm mình trong tuần tháng mật =>  một cách nói rất đậm phương Tây

– Sự vật: nơi đồng nội xanh rì, hoa cỏ đang trỗi dậy cuộn trào sức sống, lá non ứ nhựa đang khẽ đung đưa trong làn gió nhẹ nhàng thoáng qua

– Thiên nhiên mà tác giả đề cập đến không chỉ hài hoà về đường nét mà đó còn là sự hài hoà về màu sắc khi có sự góp mặt của ánh sáng

* 2 câu tiếp:

– "ngon": khen, ca ngợi tháng giêng – tháng đầu tiền của mùa xuân

– "cặp môi gần": giúp liên tưởng mua xuân giống như một người thiếu nữ đẹp, rạo rực,  cuốn hút khiến người ta mê say

– ẩn dụ chuyển đổi cảm giác 

* 2 câu cuối:

  – Với tâm trạng thích thú, say mê nhưng cũng đồng thời bắt đầu xuất hiện sự lo lắng về thời gian, về vẻ đẹp của mùa xuân sẽ trôi đi mất. 

Xem thêm:  Mượn lời Hùng Vương, em hãy kể lại truyền thuyết "Con Rồng cháu Tiên"

* Khái quát nghệ thuật:

* Liên hệ mở rộng (có thể đan xen vào bài viết)

3. Kết bài:

– Khái quát lại nội dung tác phẩm

– Phát biểu cảm xúc cá nhân

phan tich bai tho voi vang - Phân tích 13 câu thơ đầu bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu (dàn ý và bài làm chi tiết)

Phân tích 13 câu thơ đầu bài thơ Vội vàng

Bài làm tham khảo

Cần phải gấp gáp, mau chóng hưởng thụ lạc thú của cuộc đời bởi lẽ đời người ngắn ngủi mà thời gian thì lại như dòng nước chảy xiết chính là mạch cảm xúc xuyên suốt bài thơ "Vội vàng" được sáng tác năm 1938. Mà mười ba câu thơ mở đầu đã thể hiện ước muốn táo bạo cùng tâm trạng hân hoan chào đón nhưng rồi lại vội vàng và cuống quýt trước sự trôi chảy của thời gian :

"Tôi muốn tắt nắng đi

………………………………

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân".

Bốn câu thơ đầu tiên với kết cấu hoàn toàn khác so với những câu còn lại đã thâu tóm được toàn bộ nội dung, tư tưởng của bài thơ. Cái tôi cá nhân qua điệp ngữ "tôi muốn" cũng đã được hiện diện với ước muốn ngông cuồng, táo bạo: tắt nắng, buộc gió. Nắng và gió là những hiện tượng của tự nhiên mà vốn dĩ con người không thể nào kiểm soát được nhưng ở đây người thi sĩ lại muốn "tắt đi", "buộc lại". Đó là hành động cản lại sự vận hành theo quy luật của vũ trụ, là sự đoạt quyền của tạo hóa. Tạo hóa ban tặng cho thế giới loài người biết bao điều kì diệu, biết bao điều tốt đẹp nhưng tất cả rồi cũng sẽ trôi đi mất theo thời gian. Chính vì vậy mà ước muốn của tác giả tuy là ngông nhưng cái ngông cuồng ấy cũng chỉ là suy nghĩ xuất phát từ ước muốn giữ lại những gì tinh túy, đẹp đẽ nhất của cuộc đời này. "Đừng nhạt mất", "đừng bay đi" cũng là cách tác giả thể hiện ước muốn lưu giữ cho những vẻ đẹp tinh tuý của cuộc đời không bị tàn phai. Cái ngông, điên cuồng trong cái tôi cá nhân muốn đoạt quyền tạo hóa, đảo ngược thiên nhiên của Xuân Diệu cũng rất giống với cái tôi cá nhân muốn xoay chuyển đất trời, số phận của Phan Bội Châu trong "Lưu biệt khi xuất dương":

"Làm trai phải lạ ở trên đời

Há để càn khôn tự chuyển dời"

Bốn câu thơ mở đầu, với điệp ngữ "tôi muốn" cùng biện pháp lặp cấu trúc bước đầu để lại trong lòng người đọc ấn tượng mạnh về ước muốn có phần ngông của chủ thể trữ tình để rồi ngay sau đó tác giả đã tự mình bày ra một bàn tiệc thinh soạn với đầy đủ hương sắc trên đời:

Xem thêm:  “Nói nghệ thuật tức là nói đến sự cao cả của tâm hồn ... cách miêu tả phải cao cả”. (Nguyễn Đình Thi - Câu chuyện xung quanh việc sáng tác nghệ thuật. Nghiên cứu nghệ thuật, số 1/1982). Anh (chị) hãy bình luận ý kiến trên

“Của ong bướm này đây tuần tháng mật

 ……………………………………..

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi”

Linh hoạt, hài hòa và nhuần nhuyễn trong cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật quen thuộc như điệp từ, liệt kê, lặp cấu trúc nhà thơ như đang từ từ kể một cách đầy đủ và chi tiết cảnh sắc mùa xuân – một bức tranh căng tràn sức sống. Cụm từ "này đây" được lặp lại trong năm câu thơ liên tiếp. Khi ở đầu dòng, khi thì ở giữa dòng cũng như thiên nhiên mùa xuân đang trải dài trong khoảng không gian bao la, rộng lớn của đất trời vũ trụ mà hơn thế nữa nó còn góp phần lột tả cảm giác sung sướng tột độ của thi sĩ khi đối diện với cái đẹp của cuộc đời. Có một cảm giác gì đó gọi là mê mẩn, cuống quýt. Dưới con mắt của chủ thể trữ tình sự vật không còn là vô chi vô giác như ong đi tìm mật, chim hót trên cành hay ánh sáng lan toả mà giờ đây: ong bướm đang say sưa đắm mình trong tuần tháng mật. Nhắc đến tuần tháng mật gợi cho người đọc đến với tuần trăng mật – quãng thời gian hạnh phúc nhất của một đời người, cho ta đến với sự hạnh phúc đằm thắm của những cặp vợ chồng mới cưới. Đây là một cách nói rất đậm phương Tây. Tác giả không chỉ vẽ ra cái ngọt ngào của tình yêu mà còn tô đậm thêm sự ngọt ngào ấy qua "khúc tình si". Và tâm hồn người nghệ sĩ ấy cũng không thể nào thờ ơ trước cái căng tràn của sự vật: nơi đồng nội xanh rì, hoa cỏ đang trỗi dậy cuộn trào sức sống, khác hoàn toàn so với cái vẻ khẳng khiu, trơ trụi của mùa đông. Trong bức tranh của tác giả còn là lá non ứ nhựa đang khẽ đung đưa trong làn gió nhẹ nhàng thoáng qua. Tất cả như đã có hẹn từ trước cùng nhau tụ họp để làm nên cái phơi phới, trần đầy của mùa xuân. Thiên nhiên mà tác giả đề cập đến không chỉ hài hoà về đường nét mà đó còn là sự hài hoà về màu sắc khi có sự góp mặt của ánh sáng. Đây không còn đơn thuần là thứ ánh sáng toả ra từ mặt trời đỏ rực mà nó đã được nhà thơ ví von như đôi mắt và chắc hẳn đây là đôi mắt của một người thiếu nữ đoan trang – một vẻ đẹp đầy quyến rũ, bắt mắt. Nơi trần gian mà thi sĩ đang cảm nhận, hưởng thụ là nơi luôn đầy ắp niềm vui :

Xem thêm:  Cảm nhận của em về nhân vật Đổng Mẫu qua trích đoạn "Đổng Mẫu" từ Hồi III tuồng "Sơn Hậu"

"Mỗi buổi sớm mai thần vui hằng gõ cửa "

Niềm vui nơi trần thế lại giống như một vị thần quả là một cách nói đầy hấp dẫn, một cách liên tưởng đầy thứ vi. Mỗi buổi sớm mai khi bình minh vừa mới bắt đầu vị Thần ấy lại đến gõ cửa từng nhà để trao cho đời những gì vui vẻ và hạnh phúc nhất. 

Thời gian – một đơn vị vô cùng trừu tượng cũng được xuất hiện giữa cảnh sắc:

"Tháng giêng ngon như một cặp môi gần"

Tháng giêng là tháng khởi đầu của một năm và cũng là tháng đầu tiên của mùa xuân rạo rực sức sống. Tuy vô hình nhưng lại rất hữu hình qua cách miêu tả của Xuân Diệu. Là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới nên cách nói của ông cũng thật mới: ngon như một cặp môi gần. Sự khởi đầu của một năm lại khiến cho tác giả liên tưởng đến hình ảnh đôi môi đầy quyến rũ của người thiếu nữ đang gần sát bên mình. Cái mới, cái lạ của Xuân Diệu là ở chỗ: trong văn học Việt Nam chưa ai có thể nói hết được sự mời mọc, lôi cuốn của cuộc đời một cách lạ đến vậy. Đến đây ta đã có thể khẳng định rằng: Xuân Diệu đã thực sự lấy cái đẹp của con người của tuổi trẻ để làm thước đo, làm chuẩn mực đánh giá mọi thứ trên đời. 

Bữa tiệc mà thi nhân bày ra còn chưa kịp kết thúc thì mạch cảm xúc bất chợt thay đổi:

"Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa 

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân "

Độc đáo trong cách ngắt câu, Xuân Diệu đã mang đến sự hoà trộn của hai cung bậc cảm xúc: tuy thốt lên vì sung sướng nhưng niềm vui sướng hân hoan ấy cũng nhanh chóng bị che lấp đi khi sự vội vàng, cuống quýt, lo âu ùa đến. Xuân chỉ vừa mới tới thôi mà thi sĩ đã có cảm nhận nó sắp trôi qua đi. Chắc hẳn trong lòng con người ấy đang chất chứa một mối lo âu và chắc hẳn còn là sự ý thức về thời gian. 

Khép lại mười ba câu thơ đầu ta đã được dẫn dắt vào nơi thiên đường của mùa xuân ở chốn trần thế cùng những cảm xúc đan xen của nhà thơ trước cảnh sắc nơi đây. Qua đó còn cho ta thấy được tấm lòng luôn khao khát sống mãnh liệt, thể hiện tâm hồn thiết tha gắn bó với cuộc đời. 

Lê Thị Thư

Lớp 11A2 – Trường THPT Thái Ninh, Thái Thụy, Thái Bình