Ngữ văn lớp 9

Nghị luận xã hội về câu tục ngữ Đi một ngày đàng học một sàng khôn (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Nghị luận xã hội về câu tục ngữ Đi một ngày đàng học một sàng khôn (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài (Viết theo kiểu gián tiếp):

* Đi từ cái chung đến cái riêng:

– Kho tàng tục ngữ Việt Nam rất đa dạng, nêu ra nhiều bài học kinh nghiệm.

– Trong đó có những câu tục ngữ khuyên về việc đi khắp đó đây để học tập

* Nêu luận điểm chính:

– Một câu tục ngữ rất sâu sắc nói về tầm quan trọng của việc đi khắp nơi để học tập là:

Đi một ngày đàng học một sàng khôn

2. Thân bài:

Tuần tự làm theo các bước của một bài văn nghị luận xã hội về tư tưởng, đạo lí:

2.1. Giải thích câu tục ngữ

– Nghĩa đen:

+ “Đi một ngày đàng” là ta đi trên đường trong một ngày

+ “Học một sàng khôn” là học được nhiều cái khôn nhưng cần được chọn lọc

* Câu tục ngữ khuyên ta nên đi ra ngoài thường xuyên rồi chọn lọc kiến thức hay mà tích lũy, học tập

– Nghĩa bóng: Câu tục ngữ đúc kết một kinh nghiệm về nhận thức: Nếu đi đây đi đó nhiều thì sẽ mở mang kiến thức, học được nhiều điều bổ ích

– Nghĩa sâu: Câu tục ngữ nói lên khát vọng của nhaan dân Việt Nam xưa và nay muốn đi đây đi đó để mở rộng tầm hiểu biết, mở rộng tình hữu nghị

 2.2. Đánh giá, chứng minh câu tục ngữ

a/ Đánh giá:

– Câu tục ngữ không chỉ là một lời khuyên mà còn là một lời dạy tốt đẹp

– Chúng ta phải không ngừng đi tham quan nhiều nơi, thu thập và tích lũy kiến thức bổ ích. Từ đó, giúp người, giúp đời.

b/ Chứng minh

b.1. Biểu hiện “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” trong văn học:

– Nhân vật Dế Mèn trong “Dế mèn phiêu lưu ký” nhờ ngao du khắp nơi mà có thêm nhiều bài học đường đời quý giá

– Lý Bạch đã ghé thăm nhiều cảnh đẹp của Trung Quốc, thơ của ông một phần vì vậy mà chân thực và độc đáo vô cùng

– Cậu bé trong truyện ngắn “Người ăn xin” của Lép Tôn-xtoi, nhờ một lần đi trên đường rồi gặp cụ già ăn xin mà cậu hiểu rõ về tình yêu thương nồng ấm

b.1. Biểu hiện “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” trong đời sống xưa và nay:

– Các vị vua Lê Hoàn, Trần Nhân Tông, Lê Thánh Tông thường xuyên vi hành thăm dân để chứng khiến cuộc sống thực tế của dân. Nhờ đó mà có các chính sách phát triển đất nước thích hợp.

– Nô-ben, ông du học nhiều nước nên hiểu biết rõ về tác hại của Thế chiến. Đây cũng chính là động lực để sau này ông trở thành “Ông hoàng thuốc nổ”.

Xem thêm:  Giới thiệu về bia Vĩnh Lăng

– Chủ tịch Hồ Chí Minh đi khắp năm châu bốn bể để giải phóng dân tộc

– Trong nền giáo dục phổ thông hiện nay, cũng áp dụng phương pháp học tập trên: Tổ chức các cuộc tham quan cho học sinh vào những dịp lễ lớn hay nghỉ hè. Giúp học sinh ôn luyện và mở rộng những kiến thức đã học trong sách vở.

2.3. Những việc làm cá nhân

* Đi từ nét chung của mọi người đến nét riêng của bản thân:

– Thường xuyên đi đây đi đó để học hỏi phương pháp mới, tiếp thu kiến thức mới

– Vận động bạn bè, mọi người cùng mình đi ngao du học tập

– Tiếp thu kiến thức một cách chọn lọc, không tiếp thu bừa bãi

2.4. Phản biện, nâng cao vấn đề:

– Không được đề cao việc đi đây đi đó mà bỏ bê việc học tập, hai việc này phải được thực hiện song song

+ Học những kiến thức ghi trong sách vở, sau đó có những chuyến đi thực tế để trải nghiệm, chứng thực và nâng cao vấn đề

– Đi đây đi đó kết hợp với thu thập kiến thức, không thuần là đi chơi suông. Như vậy, lợi bất cập hại.

3. Kết bài

– Tổng kết lại ý nghĩa của câu tục ngữ “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”

– Suy nghĩ của người viết về câu tục ngữ

– Nhiệm vụ của bản thân và xã hội trên con đường học tập

nghi luan di mot ngay dang hoc mot sang khon - Nghị luận xã hội về câu tục ngữ Đi một ngày đàng học một sàng khôn (có dàn ý và bài làm chi tiết)

Nghị luận xã hội về câu tục ngữ Đi một ngày đàng học một sàng khôn

Bài làm tham khảo

Kho tàng tục ngữ Việt Nam vô cùng đa dạng và phong phú. Trong đó, khi nói về tầm quan trọng của việc đi khắp đó đây đối với việc học, tục ngữ có khuyên dạy rằng:

“Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”

Muốn biết tính đúng đắn của câu tục ngữ thì trước hết ta phải hiểu nghĩa của nó. “Đàng” có nghĩa là đường nên “Đi một ngày đàng” là đi một ngày đường. Đối với người xưa, một ngày đường đã có thể giúp họ đi đến một làng, xã khác hay thậm chí xa hơn thế. Vậy “Đi một ngày đàng” có nghĩa là đi rất xa. “Sàng khôn” là những cái “khôn” được sàng lọc kĩ lưỡng, hay nói cách khác là những kiến thức tốt đẹp, vô giá. Vậy thì câu tục ngữ đã nêu ra một kinh nghiệm sâu sắc cho mỗi người Việt Nam: Nếu ta đi nhiều nơi thì sẽ mở rộng được tầm hiểu biết, nâng cao và bồi dưỡng cho trí tuệ thêm giàu đẹp, góp phần xây dựng sự nghiệp lớn của ta.

Câu tục ngữ đã nêu ra một nhận định đúng, sâu sắc. Và đã có nhiều tấm gương sáng “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” đáng để chúng ta noi gương. Trong văn học, có những nhân vật, con người phản ánh đúng kinh nghiệm trên. Như Dế Mèn của Tô Hoài, cậu đi khắp thế giới động vật để đoàn kết muôn loài. Qua hành trình dài lăm ấy, cậu đã học được nhiều điều về cách làm người như: không được kiêu ngạo vì cái tính ấy đã hại chết Dế Choắt, bênh vực kẻ yếu như bảo vệ chị Nhà Trò… Hay như Lý Bạch, một nhà thơ lớn đời Đường, ông đi đến nhiều nơi để thưởng thức cảnh đẹp nơi ấy. Qua đó, ông đã có những cảm nhận, hình ảnh chân thực. Vì thế, biết bao bài thơ của ông đã bất hủ với năm tháng. Như bài thơ “Xa ngắm thác núi Lư”, cảnh núi Lư đẹp như vậy, hùng vĩ như vậy, cũng không phải ngẫu nhiên từ trong trí óc Lý Bạch mà có sẵn. Rồi như một cậu bé trong câu chuyện “Người ăn xin” của Tuốc-ghê-nhép; một hôm, cậu đi trên phố và bắt gặp một ông già ăn xin tội nghiệp. Cậu đã an ủi ông một cách nhẹ nhàng và cảm động dù không có một đồng xu dính túi. Vậy thì việc đi lại trên phố, một việc quá đỗi dễ dãi, đã góp phần bồi dưỡng một phẩm chất cao quý cho cậu bé nhỏ tuổi – lòng yêu thương.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Hoàng trong truyện ngắn Đôi mắt của Nam Cao. Nêu nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật này của nhà văn

Trong đời sống xưa và nay, cũng có những con người trong cộng đồng là những tấm gương soi sáng câu tục ngữ. Như các vị vua Lê Hoàn, Trần Nhân Tông, Lê Thánh Tông…; họ luôn vi hành thăm dân để chứng kiến, để trải qua cuộc sống cùng dân. Từ đó, họ có những nhận xét, đánh giá đúng về tấu sớ của các quan, cũng như có những chính sách mới để phát triển đất nước.  Qua những lần vị hành, các vị vua tối cao đã mở rộng hơn trong tầm mắt tình cảnh, cuộc sống của nhân nói riêng cũng như cả đất nước nói chung. Hay trong thế kỉ XIX-XX, có biết bao con người tri thức thể hiện đúng đắn câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Như Nô-ben, nếu ông không đi nhiều nước thì ông đã không biết đến sự tai hại của Thế chiến. Và nếu quả thật như vậy, thì thay vì một “ông hoàng thuốc nổ” Nô-ben, thế giới sẽ đón nhận “nhà thơ hòa bình” Nô-ben. Giải thưởng Nô-ben hằng năm cũng khó có thể ra đời. Như vậy, việc du học đã tác động lớn đến sự nghiệp của Nô-ben gắn liền với các bước tiến của thế giới về ngành vũ khí. Rồi chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, Người đi khắp đó đây để tìm con đường giải phóng dân tộc. Bởi lẽ Người đã nhận thức rõ sức mạnh và vai trò của văn hóa nước ngoài trong sự nghiệp lớn lao của Người. Bao ngày tháng đi khắp nơi đã giúp Người mang lại hòa bình, ấm no và hạnh phúc cho cả dân tộc Việt Nam.

Xem thêm:  Phân tích khổ ba thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương

Trong nhà trường, ngày nay, các phụ huynh và giáo viên cũng học tập câu tục ngữ trên.  Họ thường xuyên tổ chức các cuộc tham quan cho học sinh vào những dịp lễ lớn hay kì nghỉ hè. Bằng các việc làm thiết thực và vui tươi đó, bằng những chuyến đi bổ ích đó, học sinh đã có cơ hội ôn luyện và mở rộng những kiến thức, những kĩ năng mà các em được học trên lớp hằng ngày.

Chúng ta cũng cần học tập và làm theo những cách làm đó. Phải thường xuyên đi đây đi đó để học hỏi phương pháp mới, tiếp thu kiến thức mới. Vì kiến thức là vô tận và cuộc đời thiên biến vạn hóa cứ ngày ngày thay đổi. Chúng ta cũng nên vận động bạn bè, mọi người cùng mình đi ngao du học tập. Càng đông càng vui mà! Tuy nhiên, cần tiếp thu kiến thức một cách chọn lọc, không tiếp thu bừa bãi. Có nhiều điều tốt, có nhiều điều xấu, người học cần phải biết suy nghĩ, phân loại và đưa ra lựa chọn đúng.

Bên cạnh đó, những người thích ngao du đó đây cũng không thể bỏ bê việc học tập ở sách vở. Chúng ta không nên đề cao việc đi đây đi đó mà bỏ bê việc học tập. Hai việc này là song song và tương đương nhau, tương hỗ lẫn nhau đấy! Chúng ta nên nắm chắc những kiến thức ghi trong sách vở. Sau đó có những chuyến đi thực tế để trải nghiệm, chứng thực và nâng cao vấn đề. Đó mới là phương pháp học tập tốt. Trong đó, đi đây đi đó phải kết hợp với thu thập kiến thức, không thuần là đi chơi suông. Nếu không làm như vậy, lợi bất cập hại.

Ta có thể thấy tính đúng đắn của câu tục ngữ đã tồn tại từ xa xưa cho đến ngày nay. Ngày nay, khi giao thông và cơ sở hạ tầng đã phát triển mạnh, khi những con đường nối các châu lục và đại dương đã dần ngắn lại, trong ta đã và đang được chắp một đôi cánh mang khát khao của câu tục ngữ ngày xưa: Con người phải đi xa hơn, đi nhiều hơn để làm cho mình thông minh hơn, để rèn luyện những phẩm chất tốt hơn, để thỏa mình với sự hiếu học của bản thân. Bằng những việc làm đó, chúng ta sẽ là những công dân tốt, chúng ta đã góp phần xây dựng đất nước ngày một giàu mạnh hơn.

Nguyễn Đức Minh

Lớp 9/1 – Trường THCS Thủy Phương, Tx Hương Thủy, Thừa Thiên Huế